«کتاب «غباری که فرو نمی‌نشیند: میراث ادبی جنگ ایران و عراق»، نوشته‌ی امیر موسوی، پژوهشگر ادبیات مدرن فارسی و عربی، نگاهی تازه به ردّ پای جنگ ایران و عراق در ادبیات دو کشور دارد. موسوی در این کتاب که سال پیش توسط انتشارات دانشگاه استنفورد منتشر شده، با کنار هم گذاشتن داستان‌های نویسندگان ایرانی و عراقی نشان می‌دهد که جنگ چگونه از روایت‌های رسمی و قهرمانی فاصله گرفته و بر موضوعاتی چون سوگ، فقدان، خشونت، اعتراض و خاطره متمرکز شده است. با او درباره‌ی کتابش گفت‌وگو کرده‌ایم.»

aasoo.org/index.php/fa/articles/5442
@NashrAasoo 🔻

«مردم وقتی از آینده‌ی ایران حرف می‌زنند، چه آینده‌ای را در نظر دارند؟
تصویر کردن آینده، فقط پیش‌بینی آنچه قرار است رخ دهد نیست. وقتی از مردم می‌پرسیم ایرانِ بیست سال بعد را چگونه تصور می‌کنند، پاسخ‌هایشان بیش از آنکه خبر از آینده بدهد، درباره‌ی امروز سخن می‌گوید: درباره‌ی چیزهایی که ندارند، از دست داده‌اند، آرزویش را دارند یا دیگر امیدی به تحققش ندارند. در این مقاله ۲۵۶ کامنت کاربران در پاسخ به یک پست اینستاگرامی آسو با هشتگ #همه‌ی‌ایران‌ها۱۴۲۰ بررسی شده است. این کامنت‌ها به هیچ‌وجه نمونه‌ای آماری از کل جامعه‌ی ایران نیستند و نمی‌توان نتایج را به همه‌ی ایرانیان تعمیم داد. هدف، چیز دیگری است: اینکه ببینیم در میان این مجموعه از صداهای متفاوت، چه تصویری از «ایران مطلوب» شکل می‌گیرد.»

aasoo.org/fa/articles/5445
@NashrAasoo 🔻

ایرانِ ۱۴۲۰ در آینه‌ی ۲۵۶ کامنت

✍پرتکرارترین مضمون در این مجموعه، امید و آرمان‌خواهی است: ۶۸ کامنت، معادل ۲۶.۶ درصد کل کامنت‌ها، به شکلی صریح یا ضمنی تصویری آرمانی از آینده ارائه می‌کنند. این آرمان‌خواهی اما الزاماً به معنای خوش‌بینی ساده‌دلانه نیست. بسیاری از آرزوها دقیقاً از دل تجربه‌ی فقدان شکل گرفته‌اند. مردم از آزادی سخن می‌گویند، زیرا محدودیت را تجربه کرده‌اند؛ از حاکمیت قانون می‌گویند، زیرا بی‌قانونی یا تبعیض را دیده‌اند؛ از هوای پاک حرف می‌زنند، زیرا آلودگی را تحمل کرده‌اند؛ از آموزش انتقادی می‌نویسند، زیرا آموزش ایدئولوژیک را تجربه کرده‌اند؛ و از امکان یک زندگی عادی می‌گویند، زیرا همین زندگی عادی برایشان دشوار شده است. به همین دلیل، «آینده» در این کامنت‌ها اغلب شکل یک زندگی معمولی را دارد، نه یک آرمان‌شهر.

✍ یکی از نتایج مهم تحلیلی این است که این ۲۵۶ کامنت یک اردوگاه سیاسی واحد را تشکیل نمی‌دهند. در کنار ۵۴ کامنت درباره‌ی دموکراسی و حاکمیت قانون، ۱۷ کامنت مخالفت با جمهوری اسلامی یا روحانیت را به‌صراحت بیان می‌کنند؛ ۱۶ کامنت از سکولاریسم سخن می‌گویند؛ ۹ کامنت از پهلوی یا پادشاهی حمایت می‌کنند و ۸ کامنت موضعی ضدچپ یا ضدسوسیالیستی دارند. بنابراین نمی‌توان از این داده‌ها نتیجه گرفت که کاربران همگی یک شکل مشخص از حکومت را می‌خواهند.برای مثال، یک کاربر می‌نویسد:«بازگشت پادشاهی پهلوی در ایران. بقیه با همین یک مورد اتفاق میفته.»در مقابل، کامنت دیگری خواهان جمهوری است و کامنت دیگری هم پهلوی، جمهوری اسلامی و چپ را رد کرده و مدلی مشارکتی یا شورایی پیشنهاد می‌کند.آنچه میان بخش بزرگی از این پاسخ‌ها مشترک‌ است، نه نام نظام سیاسی، بلکه مجموعه‌ای از شرایط زندگی سیاسی و اجتماعی است: آزادی، قانون، امنیت، رفاه، آموزش، برابری و امکان مشارکت.این تمایز مهم است. ممکن است درباره‌ی شکل حکومت اختلاف نظر وجود داشته باشد، اما درباره‌ی خواست یک زندگی آزادتر و کم‌تنش‌تر اشتراک بیشتری وجود داشته باشد.

✍ شاید بتوان گفت آنچه در این ۲۵۶کامنت بیش از همه دیده می‌شود، نه یک نقشه‌ی سیاسی واحد برای ایران آینده، بلکه تصویری از یک زندگی شایسته است. زندگی شایسته‌ای که در آن فرد مجبور نباشد برای داشتن آینده‌ای معمولی کشورش را ترک کند؛ کودکی که به جای آموزش ایدئولوژیک، فرصت فکر کردن داشته باشد؛ زنی که از حقوق برابر برخوردار باشد؛ مخالف سیاسی‌ای که به دلیل عقیده‌اش زندانی نشود؛ شهروندی که بتواند در هوای پاک راه برود و با دیگری، حتی اگر با او مخالف است، گفت‌وگو کند.

@NashrAasoo 💭