پیشینیان درباره‌ی شیوایی و رسایی سخن چه گفته‌اند؟ پاسخ‌ها به این پرسش در ادوار تاریخ ادبیات ایران گوناگون بوده است. در این مقال مروری می‌کنیم بر دیدگاه‌های میرزا آقا خان کرمانی، دگر‌اندیش ایرانی در اواخر سده‌ی نوزدهم میلادی، درباره‌ی «فنون سخن‌پردازی» آن‌گونه که در سلسله یادداشت‌هایش در روزنامه‌ی اختر (چاپ استانبول) آمده است و در کتاب فن گفتن و نوشتن این یادداشت‌ها یکجا فراهم آمده‌اند. این یادداشت‌ها اکنون چه نکته یا نکات مهم و بدیعی درباره‌ی سخن و سخن‌پردازی برای ما دربردارند؟

aasoo.org/fa/articles/5414
@NashrAasoo 🔻

در شیوایی و رسایی سخن 🔻

✍️ میرزا آقا خان کرمانی در این یادداشت‌ها بر آن است که به گفته‌ی خودش، اساس طرح نوی را تشریح کند که می‌توان «بنای عمده‌ی سخن» را بر آن قرار داد (ص ۷۶). این خواست بلندپروازانه آن‌گاه برای ما اهمیت پیدا می‌کند که به یاد بیاوریم در چه زمان یا زمانه‌ای او به فکرِ درانداختنِ چنین طرحی افتاده است.

✍️ نخست ببینیم میرزا آقا خان کرمانی چه کسی بود. او را از متفکرانِ دگراندیش و از نسل اول ملی‌گرایانِ سکولارِ پیش از مشروطه می‌دانند. در کرمان به سال ۱۲۷۰ هجری قمری/ ۱۸۵۴ میلادی و در خانواده‌ای با گرایش به تصوف به دنیا آمد و در فضایی از عقاید بدعت‌آمیز شیخی، بابی و ازلی رشد و پرورش یافت. میرزا آقا خان کرمانیِ جوان مدتی را در اصفهان زیست و در درگاه ظل‌السلطان حاکم مستبد اصفهان جایگاهی یافت و پس از چندی به دلیل مشکلاتش با ظل‌السلطان از اصفهان به مشهد رفت و سرانجام رهسپار استانبول گردید و در آنجا بود که با اندیشه‌ها و جریانات فکری مدرن اروپایی آشنا شد. در همان‌جاست که با سید جمال‌الدین اسدآبادی هم حشر و نشری و حتا نزدیکیِ خانوادگی پیدا می‌کند و جذب عقاید پان-اسلامیستیِ سید جمال‌الدین و مبارزه‌ی او با خودکامگی سلاطین می‌شود. باید اما گفت که گرایش فکریِ ازلی او و نیز آشنایی‌اش با روشنگران اروپایی چنان بود که با تحجر مذهبی هرگز کنار نیامد و تا پایان عمر منتقد سرسخت آن و به لحاظ مشرب سیاسی ایران‌گرا و خواستار آزادی و سربلندی مردم ایران باقی ماند. سرانجام کارش چنان شد که دولت عثمانی او را از استانبول به طرابوزان تبعید کرد و چندی نگذشت که به درخواست دولت ایران کرمانی را با دو تنِ دیگر از یارانش (شیخ احمد روحی و میرزا حسن‌خان خبیرالملک) به ایران فرستاد که هر سه را به جرم دست داشتن در ترور ناصر‌الدین‌شاه (به دست میرزا رضا کرمانی) در تبریز زیر یک درخت نسترن سر بریدند و پوست سرهایشان را کندند و پر از کاه کردند و به دربار قاجار در تهران فرستادند (۱۳۱۴ ه.ق.).

🔸 کرمانی در اثر دیگرش ریحان بوستان افروز دورنمایی از فرسودگی زبان فارسی را چنین ترسیم می‌کند:

از زمان ساسانیان تا ابتدای فتنه‌ی مغول در سایه‌ی تشویقات سلاطین و امرا فی‌الجمله ادبیات ایران رو به ترقی داشت. پس از استیلای چنگیزیان در نظم و نثر پارسی فترتی عظیم روی داد که امروز آثار هفتصد سال پیش را نقطه‌ی استناد و پرنسیپ خود ساخته‌اند و حال اینکه اگر کسی به دیده‌ی تحقیق بنگرد همان آثار ادبیه‌ای که مسلم همگان است زیاده از حد معیوب می‌باشد. نهایت این است که انس مفرط به آثار مزبوره و بی‌خبری که از آیین فصاحت و طرز بلاغت به واسطه‌ی عدم پیشرفت ادبیات پارسی داریم، معایب این آثار را از نظر ما پوشیده داشته.

@NashrAasoo 💭

هوش مصنوعی چه امکان‌ها و خطرهای تازه‌ای برای آینده‌ی ما دارد؟ چه تأثیری بر اقتصاد، مشاغل، تحصیل، و حکومت‌داری خواهد داشت؟ آیا عاملیت ما و نگاهمان به زندگی متحول خواهد شد؟ آیا تشخیص واقعیت دشوارتر یا آسان‌تر می‌شود؟ آیا ممکن است که کنترل هوش مصنوعی از دست بشر خارج شود؟ در این فیلم، ماهو که خودش ساخته‌ی هوش مصنوعی‌ست‌ برای یافتن پاسخ به این سؤال‌ها به سراغ نیکا حق‌طلب استاد مهندسی برق و علوم کامپیوتر دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، آتوسا کثیرزاده پژوهشگر هوش مصنوعی در زمینه‌‌ی فلسفه و اخلاق و استادیار دانشگاه کارنگی ملون، و نیلوفر میرعشق‌الله استادیار علوم کامپیوتر دانشگاه کارنگی ملون می‌رود که هر سه از دانشمندان برجسته‌ در حوزه‌ی هوش مصنوعی‌اند.

این فیلم را در یوتیوب آسو ببینید.

@NashrAasoo 🎥

«بهرام بیضائی هنرمندی روادار و کثرت‌گرا بود، و از این رو ایران‌دوستی او نیز هیچ‌گاه گرفتار گفتمان‌های پان‌فارسی یا پان‌شیعی یا گفتمان‌های حذفی ملی‌گرا نشد. در رویکرد او به مفهوم ایران‌دوستی، ملت مفهوم درست خود را از همراهی گروه‌های زبانی-فرهنگی و دینی گوناگون ایران، همگامی و همراهی باورهای روادار، و پرهیز از خودمرکزپنداری می‌گیرد.»

https://aasoo.org/fa/articles/5416
@NashrAasoo 🔻

«مهرانگیز کار، حقوق‌دان، کنشگر و پژوهشگر مجربی که دهه‌هاست‌ برای تحقق جامعه‌ای برابر و آزاد فعالیت می‌کند، پذیرش تکثر در جامعه‌ی ایران و یک گفتگوی جمعی بین گروه‌های مختلف فکری و سیاسی را تنها راه تغییر ساختاری و کلان در جامعه‌ی ایران می‌داند. او در گفتگو با آسو از هراس‌ها و امیدهایش برای فردای ایران می‌گوید و نگاه منتقدانه و منصفانه به مبارزات و تجربه‌های پیشین در تاریخ ایران را یکی از ضروریات برای حرکت‌های پیش‌رو می‌داند.»

aasoo.org/fa/multimedia/videos/5418
@NashrAasoo 🔻

بدون پذیرش تکثر، عبور از دیکتاتوری ممکن نیست
مهرانگیز کار در گفتگو با مریم فومنی

«مردم هر روز با اخبار اعدام بیدار می‌شوند، بازداشت‌ها روزانه و شکنجه‌ها کاملاً عریان است. اگر این حکومت بتواند با امضای معاهده‌ای با آمریکا به بقای خود ادامه دهد، مردم چگونه باید با این‌همه تبعات غیرقابل تحمل این حکومت سر کنند؟ با فقر چطور سر کنند؟ با بیکاری؟ با بی‌پولی؟ با شکنجه؟
البته من از خارج به این صحنه نگاه می‌کنم و به خودم اجازه نمی‌دهم بگویم به همان اندازه رنج می‌کشم که کسانی که درون کشور هستند رنج می‌کشند. اما به‌هرحال، ما هم سال‌ها در آن کشور بوده‌ایم و می‌دانیم وقتی انسان وسط آتش است و هیچ‌کس به دادش نمی‌رسد، در چه موقعیتی قرار می‌گیرد.»

@NashrAasoo 💭